Doygunluk eğrisi veya Saturation curve:
Shot peening’de saturation curve (doygunluk eğrisi), uygulanan peening şiddeti arttıkça Almen şeridi sapmasının nasıl değiştiğini gösteren grafiktir. Kısaca: “Daha fazla bilye / daha uzun süre” → “ne kadar daha fazla etki yaratıyor?”
Saturation curve, yüzeye aktarılan kinetik enerjinin artık işe yaramamaya başladığı noktayı gösterir. Başka bir deyişle:
-
Bilyeler yüzeye çarpmaya devam eder
-
Ama yüzeyde oluşan plastik deformasyon ve basma gerilmesi artmaz
-
Yani sistem enerji doygunluğuna ulaşmıştır
Bu yüzden eğri: 1-Prosesin alt sınırını (under-peening) 2-Üst sınırını (over-peening) 3-net şekilde ayırır.
Saturation curve nasıl oluşur? X ekseni: Peening süresi veya vuruş sayısı (exposure time) ve Y ekseni: Almen sapması (mm veya inch)
Başta, Süre arttıkça Almen sapması hızlı şekilde artar. Bir noktadan sonra, Süreyi artırmana rağmen sapmadaki artış çok azalır ve İşte bu noktaya doygunluk (saturation) denir.
-
Teknik tanım (klasik kural)
Saturation noktası, Peening süresi iki katına çıkarıldığında Almen sapmasının %10’dan az artması durumudur.
Neden bu kadar önemli sorulursa, Çünkü saturation curve: 1- Uygulanan peening şiddetinin tekrarlanabilir olmasını sağlar ve
yetersiz peening (under-peening) riskini önler ayrıca aşırı peening (over-peening) ile yüzey hasarını engeller, Yüzey hâlâ elastik + plastik davranır ve her yeni bilye çarpması dislokasyon yoğunluğunu artırır, plastik deformasyon derinleşir
- Almen şeridi daha fazla bükülürStandartlara (AMS 2430, SAE J443 vb.) uygunluğu gösterir.
Doygunluk eğrisi şartnamede verilen parametreler aralığında olması gerekiyordur. Bu eğirinin kabulu için min. J443 standartına göre olmalıdır.J443 standartı ilk olarak 1952 debir SAE standartı olarak tavsiye edilip ve Kabul göründü.Daha sonra 1964, 1980 2003 ve 2010 revizyonları yapıldı. İşlem sırasında coverage’e bağlı birden fazla eğiri gerekebilir. Her döngüde tabi ki coverage çoğalacaktır ve her döngününde bağlı olduğu bir zaman süresi mevcuttur.
(Kummetal Eğitim Gurubu)