Shot peening uygulamasında dikkate alınacak bilgiler:
1️⃣Shot peening’de Bilye (Shot) seçimi
- Malzeme: Çelik, paslanmaz çelik, cam, seramik… Parça malzemesiyle uyumlu olmalı.
- Çap (ebat): Çok büyük bilye → yüzey hasarı, çok küçük → yetersiz basma gerilmesi.
- Yuvarlaklık: Kırık veya köşeli bilyeler yüzeyi çizer, yorulma ömrünü düşürür.
- Sertlik: Parçadan yeterince sert olmalı ama yüzeyi “dövmeyecek” kadar da dengeli.
2️⃣⃣Shot peening’d Bilye kalitesi ve eleme
- Eleklerin doğru çalışması şart.
- Kırık bilye oranı %5–10’u geçtiyse proses kontrolden çıkar.
- Aynı çap dağılımının korunması tekrarlanabilirlik için çok kritik.
3️⃣⃣Shot peening’d Atış hızı / basınç
- Hız arttıkça basma gerilmesi derinliği artar ama yüzey pürüzlülüğü de yükselir.
- “Bir tık fazla basalım” çoğu zaman parçayı çöpe götürür.
4️⃣⃣Shot peening’d Almen şiddeti (Intensity)
- Prosesin kalbi burası.
- Uygun Almen tipi (A, N, C) doğru seçilmeli.
- Hedef intensite ± tolerans içinde kalmalı, rastgele olmamalı.
5️⃣⃣Shot peening’d Kaplama oranı (Coverage)
- %100 coverage: Yüzeyin tamamı en az bir kez darbe almış olmalı.
- Kritik parçalarda %100–200 tercih edilir.
- Yetersiz coverage = lokal zayıf bölgeler.
6️⃣⃣Shot peening’d Nozul – parça mesafesi ve açısı
- Açı genelde 90°’ye yakın tutulur.
- Mesafe değişirse intensite ve coverage tamamen değişir.
- Robotik sistemlerde bu yüzden program çok önemlidir.
7️⃣⃣Shot peening’d Yüzey durumu (peening öncesi)
- Yağlı, oksitli veya çok pürüzlü yüzey → düzensiz sonuç.
- Ön temizlik ve gerekirse ön taşlama büyük fark yaratır.
8️⃣⃣Shot peening’d Yüzey pürüzlülüğü kontrolü
- Shot peening yorulma ömrünü artırır ama pürüzlülüğü de yükseltir.
- Gerekirse dual peening veya fine peening uygulanır.
9️⃣⃣Shot peening’d Ölçüm ve doğrulama
- Almen strip ölçümü
- Yüzey pürüzlülüğü (Ra, Rz)
- Gerekirse X-ray ile basma gerilmesi profili
🔟 Shot peening’d Standartlara uyum
- SAE J442, J443, J444, AMS 2430 / 2432
- “Standart dışı ama bizde tutuyor” yaklaşımı uzun vadede sorun çıkarır
