Shot Peening Eğitiminde Proses Kontrolü

Shot peening prosesinde istenen yüzey etkisinin güvenilir ve tekrarlanabilir şekilde elde edilmesi, temel işlem parametrelerinin doğru belirlenmesine bağlıdır. Eğitimlerde bilye tipi, bilye boyutu ve sertliği, hava basıncı, bilye debisi, nozul mesafesi, püskürtme açısı ve işlem süresi gibi parametrelerin sonuç üzerindeki etkileri uygulamalı olarak incelenmektedir.

Proses kontrolünün önemli aşamalarından biri Almen intensity değerinin belirlenmesidir. Bunun için uygun tipte Almen Strip, test bloğuna sabitlenerek belirlenen proses koşullarında işleme tabi tutulur. İşlem sonrasında şeritte meydana gelen ark yüksekliği Almen Gage ile ölçülür. Farklı sürelerde gerçekleştirilen ölçümler kullanılarak saturation curve (doygunluk eğrisi) oluşturulur ve prosesin intensity değeri belirlenir.

Coverage (örtünme) ise işlenen yüzeyin bilye darbeleri tarafından ne ölçüde kaplandığını ifade eder. Yeterli örtünmenin sağlanması, özellikle yorulma dayanımının kritik olduğu parçalarda proses kalitesi açısından önemlidir. Bu kapsamında intensity ve coverage değerlerinin birbirinden farklı iki kontrol parametresi olduğu ve birlikte nasıl değerlendirilmesi gerektiği açıklanmaktadır.

Ayrıca proses sırasında kullanılan sarf malzemelerinin kontrolü, bilyelerin şekil ve boyut dağılımı, kırılmış veya uygunsuz tanelerin ayrılması, makine parametrelerinin kayıt altına alınması ve proses tekrarlanabilirliğinin sağlanması ele alınmaktadır. Bu kapsamda Almen testlerinin uygulanması ve değerlendirilmesinde kullanılan SAE J442 ve SAE J443 gibi ilgili standartların temel gereklilikleri de incelenmektedir.

Bu sırada yalnızca ölçüm sonuçlarının elde edilmesi değil, bu sonuçların doğru yorumlanması da ele alınmaktadır. Parça geometrisi, malzeme özellikleri ve proses gereksinimlerine göre uygun bilyenin seçilmesi; hava basıncı, bilye debisi, nozul açısı ve işlem süresi gibi değişkenlerin kontrollü şekilde belirlenmesi proses güvenilirliği açısından önemlidir. Katılımcılara ölçüm sonuçlarının kayıt altına alınması, proses raporlarının hazırlanması ve aynı işlem koşullarının tekrarlanabilir şekilde uygulanması konusunda teknik bilgiler verilmektedir.

Öğreti içeriği, farklı endüstriyel uygulamalardan alınan teknik örneklerle desteklenmektedir. Eğitimlerde gerçek uygulama örnekleri de incelenmektedir. Öğretiler uygulamalı yapılmaktadır.

Shot Peening Eğitimleri: Yüzey ve Yüzey Altı Artık Gerilmeler

1. 1. Yorulma çatlakları genellikle yapının yüzeyinde başlamaktadır. Bu nedenle yüzeydeki artık gerilme, çatlağın başlaması ve yayılması potansiyelinin belirlenebilmesi için önemlidir. Yüzey altındaki çatlaklar genellikle yüzeyin altında bulunan kusurlardan veya farklı malzeme katkılarından dolayı ortaya çıkmaktadır.
   2. Yüzeydeki gerilmeler, yüzey altındaki çatlak yayılımını da oldukça fazla etkilemektedir.
   3. Bilya ile yüzey sertleştirme-grilim giderme, işleme veya diğer yüzey modifikasyon işlemlerinin etkilerini tam olarak karakterize etmek için yüzey ve yüzey altı gerilme gradyanları gerekmektedir.
   4. Parça işleme ve diğer yüzey modifikasyonlarının yeterince kontrol edildiği özel durumlarda, yüzeydeki kalıntı gerilme, işlem kalitesinin bir göstergesi olarak kullanılabilmektedir.

Yorulma çatlakları genellikle yapının yüzeyinde başlamaktadır. Bu nedenle yüzeydeki artık gerilme, çatlağın başlaması ve yayılması potansiyelinin belirlenebilmesi için önemlidir. Yüzey altındaki çatlaklar genellikle yüzeyin altında bulunan kusurlardan veya farklı malzeme katkılarından dolayı ortaya çıkmaktadır.